Баланың қоғамға тұйық болуы

Балалар табиғатынан жаңа ортаға кіргенде немесе бөтен адамдармен қарсыласқанда алдымен жан-жағын біраз бақылайды; ортаға тұра кірісіп кетпейді. Себебі бірінші сырттан келетін физикалық, эмоциялық, психикалық қауіп-қатердің жоқтығына көзі жеткеннен кейін өзін сенімді сезінгенде алаңсыз түрде жаңа ортаға бейімделеді.

Ата-аналар көбінесе басқа балаларды ұрып-соғатын, сөйлеп қалған, шектен тыс қозғалысты балаларды ашық мінезді деп ойлайды. Алайда мұндай балалардың көбі кішкентай кезінен өзімен-өзі жалғыз өскен немесе өзін қорғауға мәжбүр болғандар. Сонымен қатар олардың емпатиялық (басқаларды түсін, сезіну) қабілеттері өте әлсіз болады.

Баланың тұйық болуының себептері:

1.Анасынан эмоционалды жылуды жеткілікті ала алмаған бала тұйық болады.
Ана баламен үнемі бірге болса да, балаға қажет сүйіспеншілік пен мейірімді бере алмаған жағдайда баланың анамен қарым-қатынасы «сенімсіз байланыс» пен қалыптасады. Мысалы, егер бала анасының қарбалас болуына байланысты анасынан алатын махаббатқа қол жеткізе алмаса, бала өмірге алаңдаушылық қадам жасайды, және жан деңгейінде үнемі қобалжуда болады. Бұл жағдай оның өмірінің әр сәтінде өзін көрсетеді. Себебі баланың өмірмен сеніммен байланыс жасауы анасымен сенімді байланыс арқылы қалыптасады.

  1. Қатыгез, ашушаң ананың баласы әдетте тұйық мінезді болады. Анасының ызақор болуы, әкенің баламен жеткілікті қарым-қатынас орната алмауы, отбасында сыйластыққа негізділген қарым-қатынастың болмауы, ұрыс-керістің жиі болатын отрада баланың өзін құнсыз, елеусіз сезінуіне әсер етеді. Және ішкі әлеміне көмілуіне әкеледі.
  2. Отбасында өзін түсіндіре алмаған бала тұйық болады. Отбасында өзін бар болмысымен қабылдата алмаған; үнемі келемеждеп, сынап-мінелген бала ата-анасымен рухани байланыс орната алмайды тұйықталады. Баламен неғұрлым рухани байланыс орнатылса, баланың қойған сұрағына уақытында жауап беріп, көңіл бөлінсе бала ашылуға ынталанады.
    Балалықтың алғашқы жалдары (2-6 жас) баланы үнемі шектеу, барлық қажеттілігіне тыйым салынған бала сыртқы қарым-қатынасқа жабылады.
  3. Әсіресе баланың кішкентай кезінде балаға жоқ, болмайды сөздерін басқаша жолмен түсіндіру маңызды. Себебі, мәселенің себебін түсінбейтін бұл кезеңде үнемі тыйым салынған баланың сезімдері аггрессивті болады. Бұл байланыс түрімен баланың диалог жасауға, сөйлеуге деген құлшынысы азаяды және тұйық болуға мәжбүр болады.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post Navigation

Skip to toolbar